ATICI SİLAHLAR

20/2/2007

Yay

Yay Yay

Yay, oku hedefe veya uzak mesafeye atmak için kullanılan, bir ucundan diğer ucuna kiriş geçirilmiş eğri ve esnek bir savaş ve spor aletinin adıdır. Buna eski tabirleri ile Kavs, Kabza ve Keman adları da verilir.

Yayın ilk defa yaygın bir savaş aracı olarak Türkler tarafından kullanıldığı bilinmekle beraber eski Mısır, Mezopotamya, Anadolu’da da kullanıldığı ileri sürülmektedir. Yaylar kullanıldıkları bölgelere göre şekil ve boyutlarında büyük farklılıklar göstermektedir.

Türk yayları dar ve ince, İran yayları geniştir. Çin ve Moğol yaylarının bazıları narin, bazıları kaba ve ağırdır. Japon yaylarının boyları ise 2 metreden fazladır. Türk yayları, refleks yaylarıdır; kirişi takılı değilken kolları tersine doğru kıvrık olduğundan kurulması ayrı hüner ister.

Ok (Tir)

Ok, yay veya keman denilen kavisli bir şekilde gerilmiş eğri ve esnek bir alete gerili kirişe takılarak uzağa veya hedefe atılan ucu temrenli ince ve kısa çubuğa verilen addır. Türk yayları diğer bütün yaylardan daha kısa olduğundan Türk okları da bilinen en kısa oklardır.

Ok Germe Yüzüğü (Zıh-Gir, Şest)

Kiriş gerilirken ve bırakılan elin baş parmağını korumak ve daha rahat bir atış yapabilmek için sağ el baş parmağına koruma (germe) yüzüğü takılırdı. Yüzüğün iç bölümü bir kumaş parçası ile kaplanırdı. Türklerde çok kullanılan bu yüzük genelde kemikten, fildişinden ve boynuzdan yapılırdı.

Ok Kabı (Tirkeş)

Tirkeş (Kubur) Ahşap Tirkeş(Kubur)

Orta Asya, Çin, Moğol ve İran ok kaplarında olduğu gibi Türklerin de kendilerine has ok ve yay koymaya yarayan kılıf ve kapları vardır. Ok kapları genellikle deriden yapılmış, uzun ve silindirik bir formdadır. Ok kutusu olarak kullanılan, üzerleri motiflerle süslenmiş ve verniklenmiş ahşap olanlarına da rastlanmaktadır. Yay kılıfları ise genellikle deriden yapılıp, üzerleri sim ve kumaşlarla bitkisel ve geometrik motiflerle süslenirdi.

Ok Yatağı

İran'da olduğu gibi Türk yaylarında da ok, yumruk halinde tutulan el üzerinden değil, özel olarak yapılmış sol ele bir kayışla bağlanan bir yatağın üzerinden hedefe atılırdı. Okun hedefe düzgün gitmesini sağlayan bu alete Siper adı verilirdi. Ok yatağı daha iyi bir atışı ve okun kayıp yanlış hedefe yönelmesini engellerdi. Boğa, manda, öküz boynuzları ile fildişinden yapılırdı.

Diğer Eserler